تاریخ ایران و هم‌بستگی تیره‌های ایرانی

مقالات کوتاه پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران و جهان

کشف قدیمی‌ترین نمونه خط در ایران
ساعت ۱:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/۱٤   کلمات کلیدی: کشق قدیدمی ترین خط ،کشف خط کهن ،خط چغاآهوان ،باستان شناسی

کشف قدیمی‌ترین نمونه خط در ایران
کهن‌ترین دبیره مربوط به ایران است نه میان‌رودان
مهرداد آتورپاتگانی

محمدرضا محسنی در کتاب «پان‌ترکسیم، ایران و آذربایجان» خود در بخشی که به تکامل خط و دبیره پرداخته شده چنین می‌نویسد:

  «باید گوشزد کرد که در این سال‌های واپسین، برپایه‌ی پژوهش‌ها و کاوش‌های باستان‌شناسان، آشکار شده است که تمدن هلیل رود و جیرفت با دیرینگی دست‌کم 5 هزار سال پیش از میلاد و به دست آمدن گل‌نبشته‌های هندسی -که احتمالا فرمان‌های شاهی هستند- در واقع کهن‌تر از تمدن سومر است و به‌کارگیری دبیره و خط برای نخستین بار به دست ایرانیان انجام شده است.»
منبع: محسنی، محمدرضا 1389: "پان‌ترکسیم، ایران و آذربایجان". نشر سمرقند، ص44

اکنون پس از کاوش‌های تازه‌ی محوطه‌ی «چغاآهوان»، نظرسه کهن‌ترین اسناد مربوط به پیداش دبیره (خط) در میان‌رودان رد و به دشت شوشان ایران رسیده است. این گل‌نبشته کوچک که به تازگی یافته شده، مانند نمونه‌های پیشین و همانند میان‌رودانی خود است. با این تفاوت که دیرینگی آن به نمیه نخست هزاره‌ی پنجم پیش از میلاد مسیح می رسد.

و اکنون خبر "خبرگزاری میراث فرهنگی" از این یافته‌ی تازه:

خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه میراث‌فرهنگی ـ نمونه‌ای دیگر از تابلت یا پیش ‌ـ بالشتک‌ها در محوطه‌‌ چغاآهوان دشت مهران کشف شد. باستان‌شناسان طی بررسی‌هایی که روی آن انجام داده‌اند، قدمت این تابلت را به نیمه اول هزاره پنجم پیش از میلاد تخمین زده‌اند. گفته می‌شود قدیمی‌ترین نمونه آن مربوط به اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد می‌شود که در جنوب بین‌النهرین یافت شده است.
 
گفته می‌شود، بالشتک‌ها نشان از پیدایش و روند تکاملی خط دارد. به‌نظر می‌رسد یکی از قدیمی‌ترین نمونه‌های مدارک آغاز نوشتار در ایران و از منطقه شوشان بزرگ به‌دست آمده‌است.
 
به‌گزارش CHN، به‌دنبال کاوش‌های اخیر در محوطه چغاآهوان نمونه‌ای از تابلت یا پیش ـ بالشتک‌ها کشف شده که بر اساس مقایسه‌های انجام شده تاریخ نیمه اول هزاره 5 پیش از میلاد برای آن تخمین زده شده‌است. این درحالی است که پیش از این نمونه پیشرفته این توکن‌ها از جنوب بین‌النهرین و شوشان کشف شده‌اند و تاریخ آن به اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد نسبت داده می‌شود.
 
«اردشیر جوانمردزاده» باستان‌شناس در این‌باره به خبرگزاری میراث‌فرهنگی می‌گوید: «یکی از مهمترین شاخصه‌های تمدن که معیارگذار دوران پیش از تاریخ به تاریخ خط است. چنانچه برای بررسی روند تکامل پیدایش خط باید به مدارک آغازین و بررسی دوره‌های پیش از پیدایش خط پرداخت».
 
این باستان‌شناس با اعتقاد بر اینکه قدیمی‌ترین مدارک و نمونه‌های یافت شده را که می‌توان به آغاز و پیدایش خط نسبت داد مربوط به توکن‌ها یا اشیاء گلی شمارشی دوره نوسنگی می‌شود. این اشیاء که در سراسر خاورمیانه و خاور نزدیک پراکنده‌اند، در محوطه‌های نوسنگی ایران هم به دست آمده‌اند.
 
اما نمونه‌ی پیشرفته این توکن‌ها که بیانگر آغاز خط هستند، تابلت‌ها(Tablet)  یا بالشتک‌های گلی هستند که از جنوب بین النهرین و شوشان کشف و معرفی شده‌اند. جوانمردزاده معتقد است، تا مدتها پیش قدیمی‌ترین نمونه‌های این بالشتک‌های گلی به اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد نسبت داده شده با این‌حال کاوش‌های باستان‌شناسی منطقه حمرین عراق منجر به کشف یافته‌ای شد که بعدها توسط متخصصان تحت‌عنوان نمونه بسیار پیشین بالشتک‌های خط معرفی شد. بر اساس مطالعات انجام شده این نمونه‌های آغازین تابلت (Proto-Tablet) را می‌توان به دوران عبید 4 در بین النهرین (نیمه دوم هزاره 5 پیش از میلاد) نسبت داد.
 
این درحالی است که طی کاوش‌های اخیر محوطه چغاآهوان دشت مهران واقع در استان ایلام نمونه‌ای از این پیش ـ بالشتک‌ها کشف شد که بر اساس مقایسه‌های انجام شده تاریخ نیمه اول هزاره 5 پیش از میلاد را می‌توان برای آن پیشنهاد داد. به‌گفته جوانمردزاده، این شی کوچک گلی با ابعاد 2×3×5 سانتیمتر مانند نمونه‌های مشابه بین‌النهرینی خود دارای سوراخ‌هایی ریز یا چوب خطی در دو طرف است. با این کشف می‌توان پیشنهاد داد یکی از قدیمی‌ترین نمونه‌های مدارک آغاز نوشتار در ایران و از منطقه شوشان بزرگ به‌دست آمده‌است.
 
 لازم به ذکر است که کاوش‌های هیئت آمریکایی در دهلران نیز نمونه مشابه آنچه که از چغاآهوان معرفی شده است را معرفی و منتشر کرده‌است که متاسفانه تاریخ دقیق آن معلوم نیست و کارکرد آن نیز به صفحه بازی پیشنهاد شده‌است.

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (مهرداد آتورپاتگانی)


 
ساختار جامعه پارسیان آریایی تبار
ساعت ۳:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/۱٢   کلمات کلیدی: ساختار جامعه ،جامعه پارسیان ،خانواده آریایی ،قبیله های پارس

ساختار جامعه آریاییان
دسته‌بندی پارسیان از زبان هردوت
کورش محسنی

  هردوت تاریخ نگار یونانی دسته‌بندی گروه‌ها و قبیله‌های پارسی را چنین بیان می‌‎کند (کتاب یکم، 125):

  «پارسیان به قبیله‌های پَُرشمار بخش‌بندی می‌شوند؛ قبایلی که کورش آن‌ها را برای شورش فراخواند عبارتند از: پاسارگاد، مرافیان، مسپیان. در میان این سه قبیله، پاسارگادها نجیب‌زاده‌ترند، دودمان هخامنشی که پادشاهان پارسی از آن‌ها برآمده‌اند، از این قبیله‌اند. پارسیان دیگر به این ترتیب‌اند: پانتیالیان، دروزیان، گرمانیان که به کشاورزی می‌پرداختند و کَشت‌گراند و دیگران که چادرنشین‌اند و خاندان‌های دائیان، مَردیان، دروپیک‌ها و سَگارتی‌ها»

  ساختار جامعه‌ی پارسیان، مادها و احتمالا پارتیان آریایی بدین گونه بوده که پدر بر خانواده ریاست داشته، گروهی از خانواده یک دودمان را تشکیل می‌دادند، و دودمان‌ها در یک قبیله گردهم می‌آمدند. هر قبیله سرزمین ویژه‌ی خود را داشته است و هر قبیله را یک فرمانده رهبری می‌کرده است. این شیوه و ساختار تا پایان زمان هخامنشیان پابرجا مانده است. برای نمونه «اُرسی‌نس» (اُرخی‌نس) است که از سوی «کنت کورث» در زمان اسکندر بدین گونه توصیف شده (کتاب دهم، بخش یکم، 22-23):

  «پاسارگادها یک قبیله‌ی پارسی‌اند که ساتراپ [رهبر] آن‌ها اُرخی‌نس بوده است که نجیب‌زادگی و دارایی او را بالاتر از همه‌ی بربرها! جای می‌داده است. او از فرزندان کورش پادشاه کهن پارس بوده و دارایی خود را از میراث دودمانش به دست آورده است که بر آن دوران دراز اقتدار خود بسی افزوده است»

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)


 
گفتآورد روز: از کتاب «بار هستی» میلان کوندرا
ساعت ۱:٥٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/۱٠   کلمات کلیدی: عکس میلان کوندرا ،کتاب میلان کوندرا ،کتاب بار هستی ،سبکی تحمل ناپذیر هستی

گفتآورد روز: از کتاب «بار هستی» یا «سبکی تحمل ناپذیر هستی» نوشته‌ی میلان کوندرا نویسنده‌ی اهل چک

میان همه‌ی عشاق، خیلی زود قواعدی برای بازی‌اشان، بر قرار می‌شود که به آن آگاهی ندارند و هم‌چون قانون باید محترم شمرده شود

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (مهرداد آتورپاتگانی)


 
هفت خان رستم چه بود؟
ساعت ۱:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/٩   کلمات کلیدی: هفت خان ،شاهنامه ،هفت خان رستم ،فردوسی

هفت خان رستم چه بود؟
کوتاه درباره‌ی مراحل هفت خان رستم
مهرداد آتورپاتگانی

  هفت خان در شاه‌نامه‌ی فردوسی به هفت گام دشوار و سختی که «رستم» و «اسفندیار» گذرانده اند گفته می‌شود. زمانی که شاه ایران‌زمین یعنی «کی‌کاووس» در دژی در مازندران بَندی (اسیر) شده بود، رستم برای رهاندن او از این بَند و زندان به آن‌جا می‌رود و از هفت بلا و دشواری گران جان سالم به در می‌برد. این هفت خان به ترتیب چنین هستند:

خان یکم: نبرد رخش با شیر بیشه
 خان دوم: گذر از بیابان خشک و بی آب و علف
خان سوم: کشته شدن اژدها به دست رستم
خان چهارم: زن جادو
خان پنجم: جنگ با اولاد مرزبان
خان ششم: جنگ با ارژنگ دیو
خان هفتم: جنگ با دیو سفید

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (مهرداد آتورپاتگانی)


 
هگمتانه، نخستین پایتخت ایران
ساعت ۱٢:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/٤   کلمات کلیدی: هگمتانه ،اکباتان ،تاریخ همدان ،پایتخت ایران

شهر هگمتانه و ویژگی‌های آن
نخستین پایتخت ایران
کورش محسنی

  شهر «هگمتانه» که در سده ی 17 پیش از زایش مسیح از سوی تیره‌ی آریایی ماد (کردها و آذری‌ها) ساخته شده است و نخستین پایتخت شاهنشاهی ایرانی به شمار می‌آید. این سازه باستانی به دست «دیااُکو» شاه آریایی مادها، بنا شده است. هرودوت ویژگی‌های این شهر را چنین توصیف می‌کند:
«هفت دیوار داشت که هر کدام به رنگ یکی از روان‌گوی‌ها (سیارات) بود»

  هرآینه، شماری دیگر آغاز ساخته شدن شهر هگمتانه نخستین پایتخت ایران را به «فرورتیش» سومین شاه ماد نسبت می‌دهند.

  هَگمَتانَه به پارسی باستان، یا به یونانی: اکباتان، و به پارسی نو: همدان به معنی «جایگاه گردهم آمدن» است. هگمتانه پس از روی کار آمدن هخامنشیان جایگاه ویژه ی خود را از دست نداد و پایتخت تابستانی هخامنشیان و اشکانیان بود.

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)

فروش اینترنتی پستی کالا