تاریخ ایران و هم‌بستگی تیره‌های ایرانی

مقالات کوتاه پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران و جهان

آیین و چگونگی برگزاری جشن شب چله
ساعت ۳:۱۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٢٩   کلمات کلیدی: آیین شب چله ،رسم یلدا ،سفره یلدا ،برگزاری یلدا

آیین و چگونگی برگزاری جشن شب چله
جشن شب یلدا
مهرداد آتورپاتگانی


1- واپسین شب پاییز را در خانه‌ی بزرگان قوم، گردهم آمده و تا سپیده دم بیدار ماند تا به گونه‌ای نمادین خورشید (مهر) را یاری دهند تا بر غم و تاریکی و سیاهی پیروز شود.

2- در شب چله هر کس با بهره گیری از دیوان حافظ شیرازی برای خود فالی می گیرد و پندی از وی دریافت می کند

3- شعر خوانی و شاهنامه خوانی از آیین های بنیادین این شب است. یکی از بزرگان قوم به خواندن شاهنامه و یکی از داستان هایی از آن می پردازد و آن را برای کوچک‌ترها توضیح می دهد

4- خوردن آجیل ویژه ی شب چله ، هندوانه، انار، شیرینی و میوه های گوناگون سرخ رنگ که نمادی از گرمی و روشنی در برابر سردی و تاریکی است.

5- برپای ساختن سفره ی جشن شب چله نیز رسم است. آجیل‌ها و هندوانه‌ی آراسته شده و انار و دیوان حافظ و شاهنامه ی فردوسی بر سر این سفره جلوه می کند

درباره ی جشن شب چله و ریشه های آن و تاثیراتش بر مسیحیت بخوانید (+)

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (مهرداد آتورپاتگانی)


 
سیمرغ نماد خردمندی و نشان ساسانیان
ساعت ۳:٠۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٢۱   کلمات کلیدی: سیمرغ ،مرغ افسانه ای ،منطق الطیر ،پر سیمرغ

استوره‌شناسی ایرانیان 8
سیمرغ نماد خردمندی و نشان ساسانیان
کورش محسنی

  سیمُرغ نام یک پرنده‌ی استوره‌ای و افسانه‌ای ایرانی است. جایگاه و خانه‌ی سیمرغ کوه البرز و گاه قاف است. سیمرغ نماد دانایی و خردمندی است و رازهای نهان را می‌داند. نشان و نماد سیمرغ ساختاری پیچیده دارد، دُم‌اش دم طاووس است، بدن‌اش بدن شه‌باز، سرش سر سگ و پنجه‌های او پنجه‌ی شیر است. در آثار برجای مانده‌ی زمان ساسانیان، فراوان به نماد و نشان سیمرغ برمی‌خوریم. به گونه‌ای که می‌توان گمان بُرد که سیمرغ نشان فرمان‌روایی بزرگ ساسانی بوده است.

سیمرغ در شاه‌نامه:

  پس از این‌که زال پسر سام نریمان و پدر رستم دستان، از مادرش پری‌دُخت زاده می‌شود، چون رنگ مو و چهره‌ی او سپید بود، سام نریمان او را دیو می‌پندارد و در پای کوهی که آشیان سیمرغ است رها می‌کند، سیمرغ وی را به منقار گرفته و به آشیانه‌ی خود می‌برد و او را بزرگ می‌کند.
  پس از بزرگ شدن زال و بازگشت‌اش به پیش پدر و مادر، سیمرغ پر خود را به زال می‌سپارد و از او می‌خواهد هنگام نیاز پر وی را در آتش بسوزاند تا بی‌درنگ به یاری او بشتابد. در هنگام زاده شدن رستم از مادرش رودابه، به یاری زال می‌آید و چون رستم پیکره‌ی بزرگی داشته و زایمان‌اش سخت بوده، پیشنهاد می‌دهد که زایمان نه به گونه‌ی طبیعی که با برشی در شکم رودابه انجام شود و آن را رستمینه/رستم‌زا (سزارین) می‌نامند. .
 در جای دیگر سیمرغ در نبرد رستم و اسفندیار رویین‌تَن به یاری رستم آمده و راه کشتن اسفندیار (یعنی تیر برچشم اسفندیار زدن) را به وی می‌گوید. البته سیمرغ در داستانی دیگر (هفت خوان اسفندیار) چهره‎‌ای بَد دارد و مرغی اژدها گونه است.

  سیمرغ در منطق الطیر عطار:

  منطق الطیر عطار داستان سفر گروهی از مرغان به راهنمایی هُدهُد به کوه قاف برای رسیدن به آستان سیمرغ است. هر مرغ به عنوان نماد دستهٔ ویژه‌ای از انسان‌ها انگاشته می‌شود. سختی‌های راه باعث می‌شود مرغان یکی یکی از دنباله‌ی راه روی برگردانند. در پایان، سی مرغ به کوه قاف می‌رسند و در حالتی شهودی در می‌یابند که سیمرغ در حقیقت خودشان هستند.

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)

+ استوره شناسی ایرانیان (1):کیومرث نخستین نمونه انسان
+ استوره شناسی ایرانیان (2): سیامک / مشی و مشیانه
+ استوره شناسی ایرانیان (3): هوشنگ/کشتن پسر اهریمن/کشف آتش
+ استوره‌شناسی ایرانیان (4): تهمورس / طهمورث دیوبند
+ استوره شناسی ایرانیان (5): جمشید شاه پیشدادی
+  استوره شناسی ایرانیان(6): ضحاک ماردوش
+ استوره شناسی ایرانیان (7) فریدون و کاوه‌ی آهن‌گر

----تبلیغات تصادفی----

کاسیو بند چرم اصل

ساعت کاسیو اصل

قیمت : 49000 تومان

از فروشگاه اینترنتی بهترکالا خرید کنید. در خانه سفارش داده و در خانه تحویل و پرداخت کنید (لوازم خانگی، آرایشی بهداشتی، ابزار، سی دی و دی‌وی‌دی، زیورآلات، پوشاک، عطر و ادکلن، دکوراسیون و ...)


 
فرقه دموکرات آذربایجان و 21 آذر
ساعت ۸:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۱٩   کلمات کلیدی: 21 آذر ،فرقه دموکرات آذربایجان ،جعفر پیشه‌وری ،استالین و لنین

ماجرای فرقه دموکرات آذربایجان
در 21 آذر چه رخ داد؟
مهرداد آتورپاتگانی

  فرقه دموکرات آذربایجان نام گروهکی است که در ۱۲ شهریور ۱۳۲۴ به دستور استالین رهبری کمونیست شوروی و با پشتیبانی نیروهای جنگی روس در تبریز تشکیل شد و نسبت به جدا سازی تبریز و .. از ایران اقدام کرد. این اقدام در راستای اهداف شوروی که رسیدن به آب‌های گرم خلیج پارس بود، انجام شد.

  در ۱۵ تیر ۱۳۲۴ (ششم ژوئیه ۱۹۴۵) دفتر سیاسی حزب کمونیست شوروی از باقروف خواست که برای سازماندهی یک جنبش جدایی طلب در آذربایجان ایران و دیگر استان‌های شمالی ایران اقدامات لازم را بعمل آورد. در تصویر اعضای گروهک دموکرات آذربایجان را در زیر پیکره‌های لنین و استالین دیده می‌شود.

  در 21 آذر نیروهای شوروی از ایران بیرون رفتند و با بیرون رفتن این نیروهای جنگی، از آن‌جایی که تکیه‌ی این فرقه بر نیروهای بیگانه بود، مردم تبریز و آذربایجان بر ضد فرقه‌ی دموکرات شورش کردند. شمار فراوانی از رهبران این گروهک به شوروی گریختند. تا پیش از رسیدن نیروهای ملی ایران برای بیرون راندن جدایی طلبان شمار فراوانی از اعضای این گروهک به دست مردم آذربایجان پادافره یافتند.

+ اسناد ویکی‌لیکس و جدایی‌خواهان، دیروز شوروی، امروز اسرائیل

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (مهرداد آتورپاتگانی)


 
سُرنا یا سورنای، ساز آریایی-ایرانی
ساعت ۱٠:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۱٦   کلمات کلیدی: ساز ایرانی ،سورنای ،سرنا ،شامیرزا مرادی

سُرنا یا سورنای، ساز آریایی
پیشینه و ریشه‌یابی واژه
کورش محسنی

  سورنا یا سُرنا، یکی از ساز‌های کهن و باستانی ایران زمین است که با چوب ساخته می‌شود. سُرنا و کَرنا، سازه‌های ایرانی هستند که در واژه، به معنی بوق است. این واژه با "هورن" در انگلیسی هم ریشه است و واژه‌ای آریایی (هندواروپایی) به‌شمار می‌آید. احتمالا این ساز را آریاییان (هندواروپاییان) آغازین، پیش از جدا شدن از شاخ (=کَرن) می‌ساخته و به‌کار می‌برده‌اند و این‌چنین در زبان‌های هندواروپایی ِ پارسی و انگلیسی آن را می‌یابیم.

  در ادبیات پارسی -زبان مشترک اقوام ایرانی- بارها از سُرنا و کَرنا یاد شده است. در بختیاری و دژپُل (دزفول) گونه‌ی کوچک سُرنا به‌کار می‌رود. از سورنای نوازان پُرآوازه‌ی ایرانی (لُر) می‌توان از علی‌اکبر مهدی‌پور دهکُردی نوازنده‌ی نوروزنامه یا همان آهنگ هنگام فرا رسیدن نوروز جمشیدی و یا شاه‌میرزا مرادی یاد کرد.

ملوی بلخی شاعر پارسی‌گو:

گر دریایی، ماهی دریای توام   /*/    ور صحرایی، آهوی صحرای توام

در من می‌دَم، بنده‌ی دم‌های توام /*/ سُرنای تو، سُرنای تو، سُرنای توام

 

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)


 
شعر به زبان فارسی میانه (پهلوی ساسانی)
ساعت ٤:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۱۱   کلمات کلیدی: فارسی میانه ،زبن پهلوی ،خط پهلوی ساسانی ،شعر پهلوی

شعر به زبان پهلوی ساسانی
نزدیکی زبان فارسی و پارسی میانه
مهرداد آتورپاتگانی

 در زیر، چامه‌ای به زبان پهلوی  ساسانی(پارسی میانه) آورده شده که نشان می‌دهد تا چه اندازه زبان پارسی کنونی با زبان پهلوی نزدیک است. به گونه‌ای که امروزه هرکسی، حتی اگر با زبان‌های باستانی ایران آشنایی نداشته باشد می‌تواند به سادگی آن را بخواند. این در حالی است که در زبان‌های دیگر مانند انگلیسی کسی اثر 900 ساله‌ای مانند بئولف را که به انگلیسی کهن است نمی‌تواند بخواند.

  پان‌ترکیست‌ها و جاعلین تاریخ ایران کوشش می‌کنند زبان پارسی کنونی را بی ارتباط با زبان پهلوی ساسانی، پارتی و پارسی باستان نشان دهند. هرچند سخنان ایشان در محافل علمی جدی گرفته نمی‌شود ولی این نمونه به خوبی پیوند میان زبان پارسی و پهلوی را آشکار می‌سازد:


darem andarz-e az anandegan
az goft-i peshenigan
o ashmah be wizarem
pad rastih andar gehan
agar en az man padired
bawed sud-i du gehan

برگردان به پارسی کنونی:

دارم اندرزی از دانایان
از گفت پیشینیان
به شمار بگزارم (=گزارش دهم)
به راستی اندر جهان
اگر این از من پذیرید
بُوَد سود دو جهان

برگرفته شده از کتاب: پان‌ترکسیم، ایران و آذربایجان، نوشته‌ی محمدرضا محسنی 1389، انتشارات سمرقند، ص66

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)