نان های مقدس در آیین زرتشتی

کورش محسنی


«Dro'un» (در پارسی میانه; droân درپهلوی; droanah درپارسی گجراتی;druân ) خوراک/نانی مقدس است که آن را به yazata haoma پیش کش می کردند. همانگونه که در نسک های پهلوی آمده, به نان گرد و مسطحی که از آرد گندم و بدون افزودن خمیر مایه به دست می آمده droân  می گفتند.

این پیش کشی بوده به ایزدان زرتشتی. برپایه ی آنچه در neârangestaân آمده است خمیر droân  باید حتما از آرد گندم خشک, پاکیزه, آب پاک, بدون افزوده شدن مایه ی خمیر تهیه شود و تنها موبدان زرتشتی می توانند آن را تهیه کنند.(1) در هنگام درست کردن هر قرص نان droân روی نان سه شکاف با ژرفای کم ایجاد می شده و همزمان هر کدام از واژه های hvaærta / huâxta / humata را سه بار با سدای بلند می خوانده اند.

 

 

«Frasast» نیز, گونه ای نان همانند droân  است که به دست zoât(موبد اجرا کننده ی مراسم)تهیه و پیش کش می شده است. امروز زرتشتیان ایرانی نان droân را از خمیری که مایه ی خمیر به آن افزوده شده است تهیه می کنند. وجود Droân به عنوان یکی از نذرها در برگزاری آیین های زرتشتی از جمله yaæt / yasna / visperad / videâvdaâd / aâfrnagaân بایسته است.

 آیین پیش کش کردن این نان را yaæt droân می نامند که عبارت است از: شکرگزاری و پیش کش کردن نذورات به خدای زرتشتی. در این مراسم از نان droân  به عنوان تَبَرُک(baâj) بهره گرفته می شود و موبدان زرتشتی آن را راbaâj panj taây»  » می گویند در حالی که زرتشتیان ایران آن را چکیده وار droân  نام داده اند.(2)

 

برای آیین های: aâfrnagaân  / visperad / yasna / videâvdaâd تنها به یک قرص نان droân  نیاز است, اما در آیین yaæt droân به دو قرص نان droân و دو قرص نان frasast نیاز است. همچنین تنها در آیینی که به افتخار Sraoæa برگزار می شود به سه قرص از هر کدام نیاز است.

 

 

«Goâæodaâg» اوستایی= (gaoæ.hu’å) نانی است که موبدان در میان آن کره ای تصفیه شده را به کار می برند. به باور زرتشتیان خوردن این نان، تندرستی انسان را در پی خواهد داشت. زرتشتیان  droân را نماد پادشاهی گیاهان و goâæodaâg را نماد پادشاهی حیوانات می دانند.(۳)

هنگام پیشکش کردن  droân و goâæodaâg در آغاز  zoât , بخش هایی از نسک یسنا را با سدای بلند می خواند و همزمان با این کار کمی از نان ها را می خورد(4) و سپس دیگر کسانی که در آیین دینی شرکت کرده اند, هرکدام مقدار کمی از نان ها را می خورند.

 

 

مراسم yaæt droân  چهار بار و برای گرامی داشت: sraoaa / vayu / Raænu (Raæn) و Arætaât (Aætaâd) / fravaais  برگزار می شود. همچنبن این مراسم در سومین شب مرگ یک زرتشتی یا به عنوان مقدمه در آغاز دیگر آیین های دینی زرتشتی اجرا می شود.

---------------------------------------------------------------------

 

1- Aeârpatasaân P: 86-104 / Neârangestaân

 

2- Boyce and Kotwel P:65

 

3- Boyce and Kotwel P:63

 

4- همان

 

 

 

 

 

 

Iranica: jamsheed  k. choksy 

 

مترجم متن اصلی: ویدا نیکنام

 

* هر گونه برداشت از نوشته های این تارنگار، تنها با ذکر نام  نویسنده و نشانی تارنگار مجاز میباشد. 

 

 + تارنگار، تاریخ، جشنها و زبان پارسی(آریا پارس) جزو ده تارنگار برتر از دید کاربران اینترنتی