تاریخ ایران و هم‌بستگی تیره‌های ایرانی

مقالات کوتاه پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران و جهان

جشن شهریورگان
ساعت ۱٠:٤٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٦/٦/۱   کلمات کلیدی: جشن شهریورگان ،شهریورگان ،جشن ملی ،جشن زرتشتی

جشن شهریورگان

کورش محسنی

 

 می دانیم که در ایران پیش از یورش اعراب, هر روز ِ ماه, نامی ویژه و جدا داشته است. ولی دیدگاهی که بر این پایه, وجود هفته را در ایرانی باستان رد می کند –آن‌چنان که شماری به بی‌راهه رفته اند- درست به نظر نمی آید! ایشان به همین انگیزه ی نادرست, جشن سوری را نیز غیر ایرانی و بدون پیشینه ی کهن می انگارند و... به هر روی نشانه هایی وجود دارد که وجود بخش بندی هفت گانه را در روزهای ماه, در ایران باستان آشکار می کند.

 

  روز چهارم هر ماه را ایرانیان, «شهریور» نام داده اند. پس روز چهارم از شهریورماه، زمان برپایی جشن شهریورگان است, همان گونه که روز فروردین, از ماه فروردین را جشن فروردینگان و روز مهر, از مهرماه را جشن مهرگان و... نامیده و جشنی برپا می شود.

 

  جشن شهریورگان از دسته ی جشن های آتش (سده, سوری و...) و هم‌پیوند است با امشاسپند ِ توانمند ِ خَشترا=شهریور=پادشاهی (اوستایی=خْـشَـتْـرَه ‌وَئیریَـه). این فرشته در زمین پاسدار ِ زَر، سیم و دیگر فلزات و نماد ِجوانمردی و دست‌گیری از فروافتادگان و سُستان است و در فرازمین، نماد قدرت و توانمندی/نیروی شاهی ِ برگرفته از خداست. هم‌چنین این فرشته! هم‌پیوند با –چنان‌که از نام‌اش آشکار است (پارسی باستان=خَشایَثی یَ)– فرمان‌روایی و بی‌گمان فَر شاهان دادگر است.

 

 این جشن به وارونه‌ی جشن‌های ملی؛ امروز ریختاری مذهبی دارد و هم‌چون دیگر جشن‌های ملی (نوروز, سده, سوری و...) همگانی نیست و بیش‌تر در میان زرتشتیان گرمی دارد. ولی با توجه به پیوند میان این جشن و فرمان‌روایان و جنبه‌ی ملیِ پیوند دادن فرمان‌روا و خدا، در میان ایرانیان, می‌توان انگاشت که این جشن نیز جشنی ملی و فرامذهبی بوده که امروز در پی رویدادهایی کاملا ریختی مذهبی به خود گرفته است.

  جشن شهریورگان

*هر گونه برداشت از نوشته های این تارنگار، تنها با ذکر نام  نویسنده و نشانی تارنگار مجاز میباشد.