در پیرامون سفره ی جشن مهرگان

کورش محسنی

 در پی انتشار نوشتار جشن مهرگان {+در این نشانی بخوانید} در تارکده و در این تارنگار  و به میان انداخته شدن جستاری تازه و نو در باره ی شیوه ی برگزاری جشن مهرگان و همچنین سفره/خوان رنگارنگ ویژه ی این جشن، جناب دکتر تورج پارسی در رایانامه ای  (ایمیل) خواستار بن مایه ای دانشیک و معتبر برای این سخنان شدند.

به هر روی به دلیل اینکه احتمالا برای دیگر خوانندگان ِ این نوشتار نیز، چنین پرسشی پیش آمده خواهد آمد، بایسته دانستم که با پروای ایشان، گفتگویی که درگرفت را به آگاهی خوانندگان برسانم، تا روشنگری در این باره شود و از برداشت های نادرست جلوگیری کرده باشیم.

Quote: تورج پارسی 

" و برپایی سفره ی ِ ویژه ی ِ جشن مهرگان که رنگارنگ است و بر سر آن اوستا/شاهنامه/دیوان حافظ/قرآن، سرمه دان، آیینه، شمع... گذاشته می شود، مرسوم است. پوشیدن پوشاک نو با رنگهای پاییزی چون سرخ/زرد/نارنجی در این جشن شایا(شایسته) است."

 

فرزانه گرامى آقاى محسنى
با درود. مطلب بالا را در سایت شما که درخبرنامه اى هم به نشانى من فرستاده بودىد خواندم. مطلب تازگى داشت ! چرا که سفره ى مهرگانى حتا نزد ما زرتشتیان نیز مهجور افتاده است ، پرسش این است که سفره یا خوان مهرگانى که بر آن اوستا یا قران یا شاهنامه و حافظ مى گذارند در کجا رسم است . از آنجایی که هیچ ماخذى معرفى نکرده اید از شما خواهش مى کنم ماخذتان را براى من بفرستید . نیت ایران دوستانه شما را آگاهى یافته ام اما باید مقوله هاى تاریخى بر اصل امانت دارى علمى به دست قلم سپرده شوند . در انتظار پاسخ شما هستم
با مهر همیشگى
تورج پارسى

 

 

 

Quote: کورش محسنی 

درود بر شما جناب دکتر تورج پارسی

در پیرامون سفره ی ویژه ی جشن مهرگان, بی گفتگوست که دست کم در استان فارس این سفره برپا می گردد. همانگونه که می دانید ما برای سفره ی هفت سین نیز پیشینه ی کهنی نمی توانیم بیابیم و اینکه کردها و زرتشتیان -که هر دو پاسداران دو آتشه ی آیین های کهن ایرانی هستند- این سفره را برپا نمی کنند یا ارمنی ها و افغانی ها وتاجیک ها -که میراث دار بخش بزرگی از فرهنگ ایرانی هستند- آن اقلام همیشگی را بر سر سفره نمی گذارند, خود گواهی استوار براین پرسمان است که این سفره دیرینگی و اصالتی ندارد!

اما چگونه است که می بینیم هم اکنون بسادگی این آیین پذیرفته شده و در سراسر نوشته هایی که به نوروز می پردازد, از این سفره یاد می گردد؟ مگر نه این که کهن ترین گواهی بر چیدن خان هفت سین در نوروز, ارجاعی نه چندان استوار به یک دست نوشته همپیوند به دوران صفوی است؟ و پس از آن نیز گردشگران سده ی 19 براستی بسیار کم از این آیین یاد کرده اند. {
+}پس گویی که سفره ی هفت سین یک آیین نو است که ایرانیان خودخواسته برای گیرایی بیشتر در این سده های پایانی به جشن نوروز افزوده اند. پس به ناچار خود من نیز از بی پایه بودن(ریشه ی کهن) آن هیچ گاه یادی نکرده ام و برای نمونه در جستاری که در پیرامون جشن نوروز نوشته ام به این پرسمان اشاره ای نکرده ام.

برپایی خان ویژه ی جشن مهرگان را پیش از این در گردهمایی هایی دیده ام(در میان زرتشتیان و غیر زرتشتیان) و این خان رنگارنگ که ایرانیان خودخواسته -همچون سفره ی هفت سین به نوروز - به جشن مهرگان افزوده اند می تواند به گیرایی این جشن بیافزاید. همچنین افزودن شاهنامه یا دیوان حافظ یا قرآن بر سر سفره می تواند شمار مخاطبین و برگزار کنندگان این جشن را بیشتر کند یا به سخن دیگر آن را از ریختار مذهبی که دارد به ریختاری ملی و همگانی همچون نوروز درآورد.

ای گرامی! سخن شما سراسر پذیرفتنیست و سزاست, ولی بیاد داشته باشیم که من در این جستار تنها به شایایی برپایی این خان اشاره کرده ام و به هیچ روی سرراست آن را یک آیین کهن و اصیل نشناسانده ام!!!

این گوشزد درخور شما, شوندی شد بر اینکه اگر پروا دهید, در پیرامون برپایی این دو خان(نوروز/مهرگان) و ریشه ی تازه و اصالت نداشتن آنها, در تارنگار خود یک روشنگری داشته باشم و به این گفتگویی که درگرفت نیز اشاره کنم.

با سپاس فراوان و آرزوی پیروزی برای شما
کورش محسنی

 

 

 

Quote: تورج پارسی 

shaadmaan az barxord xardmandaaneh shomaa. dastat raa mifeshaaram. movaafeqam

Baa mehre hamishegi

Vidarebefordrat brev:

 

 

 *هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار، تنها با ذکر نام نویسنده و نشانی تارنگار، مجاز است.(کورش محسنی)

 

 

+ درباره ی جشن مهرگان و چگونگی برپایی سفره ی آن

 

 +نوشتاری سودمند و آموزنده پیرامون سفره ی هفت سین از داریوش احمدی(فرهنگ ایران باستان)