اوستا

بخش‌بندی اوستا + دانلود سروده‌های زرتشت

کورش محسنی

 زبان اوستایی زبان یکی از بخشهای شرقی ایران بوده است. تنها اثر بر جای مانده از زبان اوستایی که در دست است اوستا, کتاب دینی زرتشتیان است. این نسک (کتاب) از دید زبان‌شناسانه در بر دارنده‌ی دو گویش است: گویشی که در گاهان به کار رفته و کهن‌تر است; و گویشی که در دیگر بخش‌های اوستا به کار رفته و تازه‌تر می‌نماید.


 گاهان سخن خود ِ زرتشت است و تاریخ آن به تاریخ پیدایش زرتشت باز می‌گردد. درباره‌ی زمان پیدایش زرتشت سخن فراوان است و کهن‌ترین زمانی را که برای او در نظر گرفته‌اند (در میان پژوهش‌گران) سده‌ی ششم پیش از میلاد است. هر چند گزارش‌هایی وجود دارد که پیدایش زرتشت را پنج یا شش هزار سال پیش از میلاد ذکر کرده‌اند.

  بخش‌های دیگر اوستا در دوره‌های گوناگون از سده‌ی شش پیش از زایش مسیح تا سده‌ی سوم میلادی نگاشته شده‌اند. اوستای امروزی که در دست است نزدیک به یک سوم اوستای زمان ساسانی است. اوستای ساسانی آن‌گونه که از دین‌کرت - نسک‌های 8 و 9- برمی‌آید 21 نسک داشته است.


اوستای امروزی

 اوستای امروزی به بخش‌های زیر دسته‌بندی می‌شود:

1- یسن‌ها: یسن‌ها از 72 ها/هات (فصل) تشکیل شده است. یسن در اوستایی yasna است و آن از ریشه‌ی yaz به معنی ستودن است. این واژه در پارسی دری به «جشن» دگرگشته است.

2- ویسپرد: این اصطلاح از دو واژه‌ی «ویسپ» به معنی همه و «رد» به معنی مولا تشکیل شده است. در آیین زرتشتی هر یک از جانداران ردی دارند. در جهان مینوی اهوره‌مزداه (اهورامزدا) و در جهان مادی زرتشت رد است.

3- وندیداد: برگرفته شده از «ویدیوداد» به معنی داد (قانون) و ضد (وی)دیو است. وندیداد 22 فرگرد (فصل) دارد. فرگرد نخست آن در آفرینش و فرگرد دوم آن در روزگار جم است. فرگردهای دیگر اوستا قوانین (دادها) و آیین دین زرتشتی را دربردارد.

4- یشت‌ها: از 21 یشت تشکیل شده است. هر یک از یشت‌ها از درباره‌ی کسی است که یشت درباره‌ی او سروده شده است و آن‌ها امشاسپَندان و ایزدان دین زرتشتی‌اند.

5- خُرده اوستا: به معنی اوستای کوچک است و چکیده‌ای است از اوستای دوره‌ی ساسانی از «آذربادمهرسپندان» موبد ِ موبدان در زمان شاپور دوم (ذوالاکتاف). این بخش همه  داده‌هایی که زرتشتیان در زندگی بدان نیاز دارند را دربر می‌گیرد.

 

اوستای ساسانی

  اوستای زمان ساسانی به سه بخش دسته‌بندی شده است. هر یک از بخش‌ها 7 نسک  از 21 نسک اوستا را دربر می‌گیرد; بدین گونه:

الف- بخش نخست «گاهانیک» نامیده می‌شود و داده‌هایش در پرسمان‌های آن جهانی است.
ب- بخش دوم «هاتگ مانسریگ» نامیده می‌شود و داده‌هایش در پرسمان‌های آن جهانی و این جهانی است.
ج- بخش سوم «دادیگ» نامیده می‌شود و داده‌های آن در پرسمان‌های این جهان است.

 

 شادروان ابراهیم پورداوود همه‌ی اوستا را -جز وندیدا- ترجمه کرده است. برگردان‌های ایشان بارها به چاپ رسیده است.

ابوالقاسمی, محسن 1386: 5.6.7 «راهنمای زبان‌های باستانی ایران»

 

دانلود ترجمه سروده‌های زرتشت

+ گات‌ها برگردان حسین وحیدی (برای دریافت کلیک کنید)

+ گات‌ها برگردان موبد فیروز آذرگشسپ (برای دریافت کلیک کنید)

+ گات‌ها برگردان موبد رستم شهزادی (برای دریافت کلیک کنید)

+ گات‌ها برگردان توصیه شده از سوی تارنمای ایرانیان بلژیک (برای دریافت کلیک کنید)

* هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نام نویسنده و نشانی مجاز است.(کورش محسنی)