تاریخ ایران و هم‌بستگی تیره‌های ایرانی

مقالات کوتاه پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران و جهان

دهم بمهن ماه جشن سده
ساعت ٢:۳۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/۱٠   کلمات کلیدی: جشن سده ،سده و شاهنامه ،فردوسی و جشن سده ،تاریخ جشن سده

جشن سده به روایت شاهنامه
 پیدایش آتش به دست هوشنگ
کورش محسنی

  جشن سده که در تاریخ دهم بهمن ماه برگزار می‌گردد و جشنی ملی است با پیشینه‌‎ای چندین هزار ساله . در شاهنامه‌ی فردوسی چگونگی به وجود آمدن این جشن از دیدگاه استوره ای آمده است:

  «روزی هوشنگ پادشاه پیش‌دادی به همراه گروهی به کوه اندر شده بود که ناگهان ماری سیاه با دیدگانی چون آتش و بسیار بزرگ پدیدار گشت، هوشنگ دست بر سنگ برد و با زور کیانی سنگ را به سوی مار انداخت، مار از سنگ گریخت و سنگ به جای مار بر سنگی گران فرود آمد، از برخورد سنگ خُرد و سنگ کلان، شراره‌ای جست و آتش به وجود آمد و این آتش از آن پس پیشرفت‌های فراوان انسان را در پی داشت. هوشنگ از آن پس به مناسبت این کشف بزرگ انسانی آتشی بزرگ برافروخت و "جشن سده" را برپا داشت. جشن سده به گفته‌ی فردوسی از روزگار هوشنگ برای ما به یادگار مانده است»

بهتر است از زبان خود فردوسی بخوانیم: 

 

 

یکی روز شاه جهان سوی کوه * گذر کرد با چند کس هم گروه
پدید آمد از دور چیزی دراز * سیه رنگ و تیره تن و نیز تاز
دو چشم از بر سر، چو دو چشمه خون * ز دود دهانش جهان تیره گون
نگه کرد هوشنگ با هوش و سنگ * گرفتش یکی سنگ و شد تیز چنگ
به زور کیانی رهانید دست * جهان‌سوز مار از جهان‌جوی جست
بر آمد به سنگ گران سنگ خرد * همان و همین سنگ بشکست گرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ * دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ
نشد مار کشته ولیکن ز راز * ازین طبع سنگ آتش آمد فراز
جهاندار پیش جهان آفرین * نیایش همی کرد و خواند آفرین
که او را فروغی چنین هدیه داد * همین آتش آنگاه قبله نهاد
بگفتا فروغیست این ایزدی * پرستید (نگاه‌بانی و نه پرستش!)باید اگر بخردی
شب آمد برافروخت آتش چو کوه * همان شاه در گرد او با گروه
یکی جشن کرد آن شب و باده خورد * سده نام آن جشن فرخنده کرد
ز هوشنگ ماند این سده یادگار * بسی باد چون او دگر شهریار

 
+ جشن سده، ریشه های جشن سده
+ آیین و مراسم جشن سده و چگونگی برگزاری

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)