تاریخ ایران و هم‌بستگی تیره‌های ایرانی

مقالات کوتاه پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران و جهان

رستمینه یا سزارین؟ داستان زایش رستم در شاه‌نامه
ساعت ٩:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٥/٢۸   کلمات کلیدی: رستمینه ،رستم زایی ،سزارین ،زایش رستم شاهنامه

رستمینه یا سزارین؟
داستان زایش رستم در شاه‌نامه
مهرداد آتورپاتگانی

   در شاه‌نامه‌ی فردوسی، درباره‌ی چگونگی زایمان «رودابه» مادر «رُستم» از این‌گونه  زایمان یاد شده است. این یادکرد نشان می‌دهد که رستمینه/رستمین (سزارین) دست‌کم چند هزارسال در ایران پیشنه دارد. زمانی که رودابه، همسر «زال» و مادر رستم به‌زمان زاییده شدن فرزند نزدیک می‌شود به دلیل درشتی و بزرگی هیکل رستم با دشواری روبرو می شود و درد فراوانی را می‌کشد.

   زال برای از میان‌بردن این دشواری و نجات جان همسر و فرزندش، از سیمرغ افسانه‌ای، یاری می‌خواهد و این پرنده روش را به ایشان می‌آموزاند و موبد و کاردپزشک (جراح) به رودابه شراب فراوان می‌خوراند به‌گونه‌ای که او بی‌هوش می‌شود و با بُرشی در شکم او فرزند را به جهان می‌آورند.

... به بالین رودابه شد زال زر   پر از آب رخسار و خسته جگر
همان پر سیمرغش آمد به یاد   بخندید و سیندخت را مژده داد
یکی مجمر آورد و آتش فروخت   وزآن پر سیمرغ لختی بسوخت
هم اندر زمان تیره گون شد هوا   پدید آمد آن مرغ فرمانروا
چو ابری که بارانش مرجان بود   چه مرجان که آرایش جان بود
ستودش فراوان و بردش نماز   بر او کرد زال آفرین دراز
چنین گفت با زال سیمرغ کاین غم چراست   به چشم هژبر اندرون نم چراست
...   ...
بیاور یکی خنجر آبگون   یکی مرد بینا دل پرفسون
نخستین به می ماه را مست کن   ز دل بیم و اندیشه را پست کن
تو منگر که بینا دل افسون کند   به صندوق تا شیر بیرون کند
بکافد تهی گاه سرو سهی   نباشد مراو را ز درد آگهی
وزو بچهٔ شیر بیرون کشد   همه پهلوی ماه در خون کشد
وز آن پس بدوزد آن کجا کرد چاک   ز دل دور کن ترس و تیمار و باک
گیاهی که گویم ابا شیر و مُشک   بکوب و بکن هر سه در سایه خشک


  همین داستان را برای سزار مطرح می‌کنند و این کاردپزشکی (جراحی) به سزارین نام‌آور شده است.

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (مهرداد آتورپاتگانی)