تاریخ ایران و هم‌بستگی تیره‌های ایرانی

مقالات کوتاه پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران و جهان

نوشته های ابن خلدون درباره ی خدمات ایرانیان به دانش و اسلام
ساعت ۱٠:٤٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٥/٢۸   کلمات کلیدی: مقدمه ابن خلدون ،ابن خلدون ،خدمات ایرانیان ابن خلدون ،ابن خلدون و ایران

ابن خلدون و ایرانیان
دیدگاه ابن خلدون درباره ی خدمات ایرانیان
مهرداد آتورپاتگانی

ابن خلدون (ابوزید عبدالرحمن بن محمد بن خلدون حَضرَمی (۸۰۸-۷۳۲ ه‍ ق،  زاده ی تونس) ، تاریخ‌نگار، جامعه‌شناس، مردم‌شناس و سیاست‌مدار آفریقایی مسلمان است. از پیشگامان تاریخ نگاری دانشیک و دانش جامعه شناسی بوده است.

وی در مقدمه ی کتاب خود درباره ی ایرانیان و خدمات آن ها چنین می گوید:


«از شگفتی های که واقعیت دارد این است که بیشتر دانشوران ملت اسلام، خواه در علم شرعی و چه در دانش های عقلی بجز در مواردی نادر غیر عرب اند و اگر کسانی از آنان م یافت شوند ه از حیث نژاد عرب اند از لحاظ زبان و مهد تربیت و مشایخ استادان عجمی هستند...چنانکه صاحب صناعت نحو، سیبوبیه، و پس از او فارسی و دنبال آنان زجاج بود و همه ی آنها از لحاظ نژاد ایرانی به شمار میرفتند...آنان زبان را در مهد تربیت آمیزش با عرب آموختند و آن را به صورت قوانین و فنی در آوردند که آیندگان از آن بهره مند شوند..

و همه ی عالمان اصول فقه چنانکه می دانی و هم کلیه علمای علم کلام همچنین بیشتر مفسران ایرانی بودند و بجز ایرانیان کسی به حفظ تدوین علم قیام نکرد و از این رو مصداق گفتار پیامبر (ص) پدید آمد که فرمود: «اگر دانش به گردن آسمان در آویزد قومی از مردم فارس بدان نایل می آیند و آن را به دست می آورند». اما علوم عقلی نیز در اسلام پدید نیامد مگر پس از عصری که دانشمندان و مولفان آنها متمیز دند و کلیه این دانشها به منزله ی صناعتی مستقر گردید و بالنتیجه به ایرانیان اختصاص یافت و تازیان آنها را فرو گذاشتند و از ممارست در آنها منصرف شدند.. مانند همه ی صنایع.. در این دانشها همچنان در شهر متدوال بود تا روزگاری که تمدن و عمران در ایران و بلاد آن کشور مانند عراق و خراسان و ماوراء النهر مستقر بود..»

از مقدمه​ی ابن خلدون