پیشینه نام آریا و ایرانشهر
ایرانشهر در زبان پهلوی و پارسی‌میانه
کورش محسنی

  به واورنه‌ی دروغ‌پردازی‌های قوم‌گرایان پان‌ترکسیت و پان‌عرب، واژه‌ و اصطلاح ایران و آریا دارای پیشینه‌ی چند هزار ساله است. از شکل‌های دیگر واژه‌ی آریا و ایران (به معنی سرزمین ایرها = آریایی ها) در زبان های میان‌رودانی، سانسکریت، اوستایی و پارسی باستان که بگذریم (در این زمینه بیش‌تر بخوانید)، اردشیر بابکان سردودمان ساسانیان در کتیبه‌ها و سنگ‌نبشته‌های خود سرراست خود را شاهنشاه آریاییان یاد می‌کند:

«مزدا پرست، خدایگان، اردشیر، شاه شاهان آریاییان، که تبار از ایزدان [دارد]»

همچنین وی در سکه‌های خویش، خود را به پارسی میانه Ardashir shahan shah eran می خواند. به معنی :

«اردشیر، شاه شاهان آریایی»

  در سنگ‌نبشه‌ی شاپور یکم ساسانی بر کعبه‌ی زرتشت ضمن بهره گیری از همان لقب برای پدرش، به خود عنوان shahan shah eran ud aneran به معنی:

«شاه شاهان آریایی‌ها و انیران (غیر آریایی‌ها)»

  از همه مهم‌تر برای نخستین بار در سنگ‌نبشته‌ی سه زبانه‌ی شاپور یکم در کعبه‌ی زرتشت با واژه‌ی "ایرانشهر" (شهر=کشور) به معنی کشور ایران یا آریایی ها برمی‌خوریم.

منبع: پان‌ترکسیم، ایران و آذربایجان، نوشته‌ی محمدرضا محسنی، سال انتشار 1389 نشر سمرقند، ص79

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)