تاریخ ایران و هم‌بستگی تیره‌های ایرانی

مقالات کوتاه پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران و جهان

سُرنا یا سورنای، ساز آریایی-ایرانی
ساعت ۱٠:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۱٦   کلمات کلیدی: ساز ایرانی ،سورنای ،سرنا ،شامیرزا مرادی

سُرنا یا سورنای، ساز آریایی
پیشینه و ریشه‌یابی واژه
کورش محسنی

  سورنا یا سُرنا، یکی از ساز‌های کهن و باستانی ایران زمین است که با چوب ساخته می‌شود. سُرنا و کَرنا، سازه‌های ایرانی هستند که در واژه، به معنی بوق است. این واژه با "هورن" در انگلیسی هم ریشه است و واژه‌ای آریایی (هندواروپایی) به‌شمار می‌آید. احتمالا این ساز را آریاییان (هندواروپاییان) آغازین، پیش از جدا شدن از شاخ (=کَرن) می‌ساخته و به‌کار می‌برده‌اند و این‌چنین در زبان‌های هندواروپایی ِ پارسی و انگلیسی آن را می‌یابیم.

  در ادبیات پارسی -زبان مشترک اقوام ایرانی- بارها از سُرنا و کَرنا یاد شده است. در بختیاری و دژپُل (دزفول) گونه‌ی کوچک سُرنا به‌کار می‌رود. از سورنای نوازان پُرآوازه‌ی ایرانی (لُر) می‌توان از علی‌اکبر مهدی‌پور دهکُردی نوازنده‌ی نوروزنامه یا همان آهنگ هنگام فرا رسیدن نوروز جمشیدی و یا شاه‌میرزا مرادی یاد کرد.

ملوی بلخی شاعر پارسی‌گو:

گر دریایی، ماهی دریای توام   /*/    ور صحرایی، آهوی صحرای توام

در من می‌دَم، بنده‌ی دم‌های توام /*/ سُرنای تو، سُرنای تو، سُرنای توام

 

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)