ساختار جامعه آریاییان
دسته‌بندی پارسیان از زبان هردوت
کورش محسنی

  هردوت تاریخ نگار یونانی دسته‌بندی گروه‌ها و قبیله‌های پارسی را چنین بیان می‌‎کند (کتاب یکم، 125):

  «پارسیان به قبیله‌های پَُرشمار بخش‌بندی می‌شوند؛ قبایلی که کورش آن‌ها را برای شورش فراخواند عبارتند از: پاسارگاد، مرافیان، مسپیان. در میان این سه قبیله، پاسارگادها نجیب‌زاده‌ترند، دودمان هخامنشی که پادشاهان پارسی از آن‌ها برآمده‌اند، از این قبیله‌اند. پارسیان دیگر به این ترتیب‌اند: پانتیالیان، دروزیان، گرمانیان که به کشاورزی می‌پرداختند و کَشت‌گراند و دیگران که چادرنشین‌اند و خاندان‌های دائیان، مَردیان، دروپیک‌ها و سَگارتی‌ها»

  ساختار جامعه‌ی پارسیان، مادها و احتمالا پارتیان آریایی بدین گونه بوده که پدر بر خانواده ریاست داشته، گروهی از خانواده یک دودمان را تشکیل می‌دادند، و دودمان‌ها در یک قبیله گردهم می‌آمدند. هر قبیله سرزمین ویژه‌ی خود را داشته است و هر قبیله را یک فرمانده رهبری می‌کرده است. این شیوه و ساختار تا پایان زمان هخامنشیان پابرجا مانده است. برای نمونه «اُرسی‌نس» (اُرخی‌نس) است که از سوی «کنت کورث» در زمان اسکندر بدین گونه توصیف شده (کتاب دهم، بخش یکم، 22-23):

  «پاسارگادها یک قبیله‌ی پارسی‌اند که ساتراپ [رهبر] آن‌ها اُرخی‌نس بوده است که نجیب‌زادگی و دارایی او را بالاتر از همه‌ی بربرها! جای می‌داده است. او از فرزندان کورش پادشاه کهن پارس بوده و دارایی خود را از میراث دودمانش به دست آورده است که بر آن دوران دراز اقتدار خود بسی افزوده است»

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)