ابومسلم (بهزادان) خراسانی
خون‌خواهی و شورش ملی ابومسلم
کورش محسنی

  ابومسلم خراسانی که نام راستین او «بهزادان پسر وندادهرمز» است، یکی از فرماندهان جنگی در سال‌های (755-718) بود که جنبش سیاه‌جامگان را رهبری می‌کرد که توانست فرمان‌روایی بنی‌امیه را براندازد و بنی‌عباس را جای‌گزین کند. برخی او را از نوادگان «شیدوش» یا «رُهام»پسر «گودرز» دانسته‌اند و برخی او را به «بزرگ‌مهر» وابسته می‌دانسته‌اند.

  بهزادان (ابومسلم) با هماهنگی یکی از سران بنی‌عباس، به نام «عبدالرحمن» راهی خراسان شد و توانست بر حاکم خراسان پیروز گردد و شهر "مَرو" را به چنگ بیاورد. سپس سپاهی به سمت عراق فرستاد و توانست در سال 132ه.ق «مروان»، واپسین خلیفه‌ی اموی را شکست دهد. پس از گزینش «ابوالعباس عبدالله سفاح» به عنوان نخستین خلیفه‌ی عباسی فرمان‌روایی خراسان به بهزادان سپرده شد ولی خلیفه و پیرامونیان‌اش از توانایی و رخنه‌ی یک ایرانی نگران بودند و همین ماجرا باعث شد تا در سال 137 ه.ق با دسیسه‌ای به دست دومین خلیفه عباسی یعنی «منصور»،  کشته شود.

  وی در آغاز جنبش خود درفش سیاه‌رنگ را نماد قیام خود در نظر گرفت و به سپاهیان خود دستور داد تا جامه‌های سیاه بپوشند کشتن بهزادان (ابومسلم) باعث شد که شورش‌های فراوان به خون‌خواهی وی در آن سال‌ها رخ دهد. این شورش‌ها ریشه در مبارزه با اعراب اشغال‌گر و جنبش های ملی ایران داشتند.

  یکی از این شورش‌های خون‌خواهانه که رنگ و بویی ملی و ایرانی در برابر چیرگی عرب بر ایران داشت، شورش سنباد زرتشتی (مجوس!) بود. وی یکی از دوستان و هم‌راهان بهزادان (ابومسلم) بود که آیین ایرانی زرتشتی داشت و شماری نیز او را مزدکی دانسته‌اند. او پس از شنیدن خبر مرگ بهزادان در سال 137 ه.ق از نیشابور شورید و توانست شهرهایی مانند قومس و ری را به دست بیاورد. سنباد توانست ارتشی بزرگ از زرتشتیان، مزدکیان و شیعیان گردهم آورد که شمار آن را نزدیک به یکصد هزار تَن آورده اند. ولی قیام سنباد بیش از 70 روز به درازا نکشید و در جنگی که پیرامون ساوه با لشکر خلیفه پیش آمد به دلیل رم کردن شترها شکست خورد و خود سنباد نیز به دست سپاهیان خلیفه کشته شد.

کتاب پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان در آستانه‌ی نمایشگاه کتاب تهران، به چاپ دوم رسید

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)