تاریخ ایران و هم‌بستگی تیره‌های ایرانی

مقالات کوتاه پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران و جهان

دسته‌بندی شاخه زبان‌های هندواروپایی و ایرانی
ساعت ۸:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٦/۱٧   کلمات کلیدی: زبان های ایرانی باستان ،زبان ایرانی نو ،ایرانی میانه ،دسته بندی زبان ها

دسته‌بندی خانواده‌ی زبان‌های هندواروپایی
ایرانی باستان، ایرانی میانه، ایرانی نو
کورش محسنی

   زبان‌های ایرانی بخشی از زبان‌های اَبَرشاخه‌ی «هندوایرانی» است که خود این اَبَرشاخه، بخشی از زبان‌های آریایی (هندواروپایی) که دَربَردارنده‌ی 140 زبان است و به کم و بیش 12 شاخه‌ی اصلی تقسیم می‌شود. شاخه‌های اصلی این خانواده‌ی زبانی بزرگ از شرق به غرب عبارتند از:
تَخاری، هندوایرانی، آناتولیایی، فریگیایی، ارمنی، یونانی، آلبانیایی، اسلاوی، بالتی، ژرمنی، ایتالیایی و سلتی.
  اَبَرشاخه‌ی هندوایرانی خود سه دسته است: هندی، ایرانی و نورستانی.
زیرشاخه‌ی ایرانی، به سه دوره بخش‌بندی می‌شود: ایرانی باستان، ایرانی میانه و ایرانی نو.

* زبان‌های ایرانی باستان: اوستایی، پارسی باستان و مادی

** زبان‌های ایرانی میانه: پارتی (اشکانی)، پارسی میانه (غربی)، سکایی، خُتَنی، تومشقی، سُغدی، خوارزمی، بَلخی، سرمتی، آلانی و پشتویی آغازین شرقی.

*** (1) زبان‌های ایرانی نو شرقی: اوستی (اینک در قفقاز)، یغنایی، مونجی، یدغه، پشتو، گروه پامیری (شُغنی، روشنی، بَرتنگی، رُشروی، سَریکُلی، یزغلامی، اِشکاشمی، زیباکی، سنگلیچی و وخی)، پراچی و اُرموری.

*** (2) زبان‌های ایرانی نو غربی: پارسی (دَری، تاجیکی)، گروه تاتی، گروه تالشی، گروه آذری، گروه گیلکی، گروه مازندرانی، گروه سمنانی، گویش‌های مرکزی، گروه کُردی، زازا، لارستانی، کمزاری، بشکردی و...

منبع: محسنی، محمدرضا1392: "پان‌ترکسیم، ایران و آذربایجان"، چاپ دوم، نشر سمرقند، ص 130-131(کلیک کنید جهت تهیه کتاب مرود نظر از تارنگار رسمی)

+ سنجش میان واژه‌های پارسی باستان، پهلوی و فارسی امروزی


*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)