مرگ کورش بزرگ و پان‌ترکسیم

مرگ کورش بزرگ و پان‌ترکسیم
گزارش‌ها درباره‌ی مرگ کورش
کورش محسنی

  درباره‌ی مرگ کورش بزرگ هخامنشی به انگیزه‌ی شخصیت افسانه‌ای‌اش، بازگویی‌های گوناگونی در دست است. کورش بزرگ پیش از مرگ، تدابیری برای جانشینی خود اندیشیده بود. او پسر بزرگ خود کمبوجیه را که می‌خواست پادشاهی را به او بسپارد به پارس فرستاد.

  گزنفون سخنان پادشاه و اندرزهای کورش را با دو فرزند خود بازگویی کرده است. در این بازگویی کمبوجیه به عنوان جانشین شناسانده شده است و بردیا به فرمان‌روایی بخشی بزرگ در آسیای میانه می‌رسد و از این امتیاز بهره‌مند می‌شود که هیچ گونه خراجی به دولت مرکزی پرداخت نکند. کمبوجیه بی هیچ دشواری جانشین پدر می‌شود و پیکر پدر را به پاسارگاد می‌آورد و در آرام‌گاهی که در زمان زندگی کورش ساخته شده بود به خاک می‌سپارد.

  هردوت اشاره دارد به کشته شدن کورش بزرگ در جنگ با ماساگت‌ها از تیره‌های آریایی و سکایی ساکن در شرق دریای کاسپین (خزر) که در کناره‌ی رود آراکس (=سیر دریا) می‌زیستند. هردوت گزارش می‌دهد که کورش، پسر شه‌بانوی ماساگت‌ها "سپارگاپی‌سس / اسپَرگَپِش" را زمانی که با سربازان‌اش مشغول باده‌نوشی و در حال مستی بوده، دست‌گیر کرده و سپس با بزرگواری آزاد ساخته; اما وی به جهت زدودن ننگ دست‌گیری در حالت مستی، دست به خودکشی زده است. کورش به گزارش هردوت در جنگ نخست پیروز می‌شود ولی در جنگ دوم که بسیار سهمگین بوده است شکست خورده و کشته می‌شود.

  نام شه‌بانوی ماساگت‌ها تَهم‌رَییش (یونانی = تومیریس) بود. هرودوت پس از این بازگویی اشاره می‌کند به این‌که این گزارش را از میان چندین گزارشی که در دست بوده برگزیده است.

  کتزیاس گزارش می‌دهد که کورش در نبرد با دربیک‌ها تیره‌ی ایرانی ساکن در شرق دریای کاسپین، زخمی شد ولی سپاه او سرانجام با یاری سکاهای آمورگس بر دربیک‌ها چیره گردید، ولی بر اثر زخم‌ها پس از سه روز درگذشت.

  استرابو نیز گزارش می‌دهد که کورش پس از ناکامی‌های آغازین، در نبرد واپسین با سکاهای ایرانی‌تبار و ایرانی‌زبان، پیروز شد، ولی از کشته شدن وی در این نبردها سخنی نمی‌گوید.
گزنفون نیز از درگذشت طبیعی کورش بزرگ در پارس سخن می‌گوید.

  در این میان برترین و پذیرفتنی‌ترین گزارش همان گزارش‌هایی هستند که اشاره به مرگ طبیعی کورش در پاسارگاد دارد. تنها گزارشی که به کشته شدن کورش در نبرد با تیره های آریایی سکا دارد همان گزارش هردوت است. نکته‌ی مهم دیگر این‌که سکاها یا تورانیان از تیره‌های ایرانی‌بیرونی به شمار می‌آیند و ریشه، تبار و زبانی ایرانی‌ داشته‌اند. نام شه‌بانوی ماساگت‌ها "تَهم‌رَییش" و نام پسرش "سپارگاپی‌سس / اسپَرگَپِش" آشکارا ایرانی است. کورش بزرگ در اندیشه‌ی یگانه ساختن ایرانیان درونی و بیرونی (سکاها/تورانیان) بود. کاری که مادها نتوانسته بودند به‌درستی انجام دهند.

منبع:
محسنی، محمدرضا 1389: "پان‌ترکسیم، ایران و آذربایجان"، انتشارات سمرقند، ص 193-195
*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است.

/ 15 نظر / 42 بازدید
نمایش نظرات قبلی
کوروش کونی

به امید آزادی آذربایجان جنوبی وکردستان ازسرزمین افغان

سايپا

پاسارگاد=پارسگوردي گوردر تركي يعني ساختن گورمه سبزي يعني چه؟ دستجرد =دست گورد تاتارگورد ي واقعا يه بي سواد بي شعور تاريخ ساخته واستون

Mohammad

جناب "سایپا" فکر کنم اونی که نفهم و بی سواده شمایید!! شما هستید که حقیقت رو باور نمیکنید... درود بر جناب محسنی بخاطر این شفاف سازی محشرش... درود![گل]

رضا ماکویی وطن داش

درود بر کردستان و درود بر آذربایجان و درود بر همه ایران.. چه بد زمانه ایست که کسانی به ولدزنا بودن افتخار میکنند. چه روزگاری شده که پانترک با صدای بلند میگوید که مادرش زیر سلجوق و مغول خوابیده و دیگر ایرانی نیست. کسی که فارس فارس میکنی. ایران خانه ماست. تو نگاهت کوچک است و فقط فارس میبینی. بیا اروپا ببین چه خرتوخری هست. بهترین زندگی را داری و با حرف چهار نفر بی نام و نشان که در شهرنو های باکو بزرگ شده اند سرکار میروی. بچسب به زندگی که خربزه آب است. ایران بری ماست. اونی که مامانش تو بغل حیدر علی اف خوابیده به هوای تکه نان میاد ایران از این حرفها میزنه. ببین بقیه چطور میان لب مرز ایران برای خریدن تکه نانی و یک پیت نفت.

کتیسیاسی که در خدمت ایرانیان بوده نمی تواند کتیسیاس راوی افسانه ها باشد ظاهرا افتادگیهای تاریخ هرودوت هم با افسانه های این راوی پر کرده اند.نیاز به پژوهش دارد عجالتا یک توضیح کوتاه :بنگریدhttp://www.irantarikh.com/tarikh/iranzamin12.pdf

arazli

vaghean vasatoon motasem ba in afkare mozakhrafetun yashasin azerbaycan

arazli

[گل]مرگ بر فارس

نیما

درود بر شما مرگ بر پانترکهای خائن بی هویت

Baran

Iran is not only for farsi speaking people, Azari's have also right to learn and express their own language. Long Live Federal Iran

مرگ بر کوروش پرستان

در واقع ملکه تومروس به کوروش اخطار داده بود که از رود رد نشه و خون جاری نکنه کوروش به حرفش گوش نداد و سرش رو از تن جدا کردند آنا تومروس سر کوروش را در تشت پر از خون انداخت و گفت ای خونخوار تو که از خون ریختن سیر نشدی بخور از این خون (یه همچین چیزی D:) متاسفانه منبعتون اصلا معتبر نیست مرگ بر پان فارس ها