آذربایجان در ادبیات پارسی و ترکی (ارخون و دده قورقود)

آذربایجان در ادبیات پارسی و ترکی
نخستین نوشته های ترکی (دده قورقود و ارخون)
کورش محسنی

  در حالی که پان‌ترکسیت‌ها کوشش می‌کنند برای زبان ترکی-مغولی پیشینه‌ای ساختگی و دروغین بسازند باید بدانیم که کهن‌ترین نمونه‌ی دبیره (خط) و زبان ترکی که تا کنون به‌دست آمده، کتیبه‌های "ارخون" و "ینی سئی" هستند که در نزدیک سده‌های 6 تا 10 م. نوشته و در نیمه‌ی دوم سده‌ی 19 م. یافت شده‌اند.

  این کتیبه‌ها در کناره‌های رودهای ارخون که در «مغولستان» و رود ینی‌سئی که در سیبری جاری است پراکنده‌اند. برای نخستین بار در این کتیبه‌ها به واژه‌ی «ترک» به عنوان یک تیره و قوم برمی‌خوریم و هیچ سند و مدرک استواری در دست نیست که بدانیم این اصطلاح پیش از سده‌ی ششم م. وجود داشته است. این کتیبه‌ها و واژه‌های به‌کار رفته در آن تحت تاثیر فرهنگ ایرانی ِ سُغدی بوده و برای نمونه واژه‌ی سغدی خاتون به معنای بانو و... در آن‌ها به‌کار رفته است.

  پیش از به کارگیری دبیره‌ی پارسی برای نوشتن زبان‌های ترکی، دبیره‌ی اویغوری در آسیای میانه در سده‌های پنجم تا پانزدهم م. رواج داشت. این دبیره‌ خود از خط ایرانی ِ سغدی گرفته شده و با زبان اویغوری درآمیخته بود.

  دستگاه پان‌ترکیسیم در برنامه‌ای آشکار، کتابی به نام «دده قورقود» به زبان آغوزی را که نویسنده‌ی مشخصی ندارد و تنها سه نسخه‌ی خطی از آن در دست است و دربردارنده‌ی 12 داستان حماسی می‌باشد، در برابر شاهنامه فردوسی - که هزاران نسخه‌ی دست نویس از آن در سراسر جهان وجوددارد- نهاده و سپس آن را به آذربایجان پیوند می‌دهند.

  باید دانست که در این کتاب - که تا 300 سال پیش شناخته شده نبود- جایی به نام "آذربایجان" وجود خارجی ندارد و نویسنده‌ی آن که کیلومترها از ایران و آذربایجان دور بوده است،  آذربایجان را نمی‌شناسد. در حالی که در شاهنامه و البته دیگر آثار کلاسیک ادبیات ایران، بارها و بارها از مناطق و شهرها و مردم ایرانی آذربایجان به نیکی یاد شده است. افسانه ها و داستان های این کتاب در پیوند است با آغوزها و ساکنان آسیای میانه و دشت های مغولستان.

  کتاب «دده قورقود» احتمالا در سده‌ی پانزده یا شانزده میلادی نگاشته شده است. گویا گوری در نزدیکی شهر قورقود در قزاقستان و در 15 مایلی خاور دریاچه‌ی خوارزم (آرال)، وجود دارد که به باور مردمان بومی آرامگاه وی است.

منبع: محسنی، محمدرضا 1389: "پان ترکیسم، ایران و آذربایجان"، انتشارات سمرقند، ص 106-107

*هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نشانی تارنگار و نام نویسنده مجاز است. (کورش محسنی)

/ 10 نظر / 41 بازدید
پرديس باکس

سلام دوست عزيز آيا مي خواهي بازديد وبلاگت را افزايش بدي ؟ آيا مي خواهيد رتبه هاي نخست موتور جستجوگر گوگل شويد؟ پيشنهاد ما را قبول کنيد و از لينک باکس هوشمند پرديس باکس استفاده کنيد. آيا مي دانيد لينک باکس چگونه باعث افزايش بازديد شما مي شود ؟ آيا با نحوه کار لينک باکس ها آشنايي داريد ؟ راهنماي کامل استفاده از لينک باکس پرديس را مشاهده نماييد www.help.pardisbox.ir شما هم در سايت ما عضو شويد و به وبلاگهاي پر بازديد بپيونديد www.pardisbox.ir با تشکر از شما توجه داشته باشيد که لينک هاي ارسالي شما هيچ نيازي به تاييد توسط گروه پشتيباني ندارد مديريت لينک باکس هوشمند پرديس باکس[گل]

پرنیان

درود چه عجب!!!!!!!!!!!!!!!!!

بچه فارس کونی در حدی نیستی که بخوهی در مورد اذربایجان نظر بدی شما ها زبان درست وحسابی هم ندارید زبان پارسی یعنی زبان سگی هم شد زبان تو کل دنیا سه تا زبان کامل داریم که یکیش زبان ترکیه جعلی بودن تخت جمشید هم که ثابت شد

gizli gunash

متاسفانه با دده قورقود آشنا نیستید....به مراتب زیبا تر از شاهنامه فردوسی است.....خوب بخوانید.....بی غرض.....خود به خوبی متوجه خواهید شد.....من که هر چه قدر دده قورقود را خواندم سیر نشدم....تا به حال بیش از 12 بار کتاب را کامل خوانده ام......

learnkorean

새해 복 많이 받으세요 سال نو مبارك سا ِ، ها ِ، بُك من هی با اِ ُ سِ یو عارفه 아레페 ریحانه 레이하네 حكیمه 하키메 ستاره 세타레 عاطفه 아테페 علی 알리 حنانه 한나네 كیانا 키야나 نعیم 나임 سحاب 사합 رسول 라술 محمد 모함마드(모하마드) سارا 사라 سمینه 사미네 نگین 네긴 سحر 사할 صدیقه 세디게 باران 바란 شایان 사얀 مروارید 모롸리드 سوگند 소간드 پریا 파리야 ساحل 사헤ᄅ بهاره 바하레 بهار 바하ᄅ 바하르=صحیح امین 아미ᄂ 아밀=تصحیح دوم صحیح=아민 زهرا 자ᄒ라 فهیمه 파히메 ملیكه 메리케 فاطمه 파테메 هلیا 헤리야 غزل 가자ᄅ شیرین صحیح=시리ᄂ시린 پگاه صحیح=페가ᄒ 페가흐 محبوبه 마ᄒ부베 ویدا 위다 نیلوفر صحیح=니루파ᄅ 니루파르 كیمیا 키미야 و+ اسم شما allengineer.ir learnkorean.mihanblog.com

خرسوار

واقعا که سوژهء عالمین با این ده ده بوزقوت یا هر چرندی که هست و زردپوستای گر مثه نامرحوم اهل برنامه خر خرها چتگوز منگول.

ستاره افخمي

با سلام ستاره افخمي هستم مديرسايت 1گرافيست رنک سايت ما 4 هست درصورتيکه مايل به تبادل لينک هستين لطفا عنوان و لينکتون رو براي ما ارسال کنيد http://www.1graphist.com/

Tohid

Baradar Aziz bnde Turk Hastam takhte jamshideton ke jaali bod,zabanetonam ke male arab haye be gole khodeton sosmar khare,neshan FAR VA HAReton ham ke male somery ha bood!akhe be chi minazid?khobe bish az 35 melyon turk to keshvare, hala inja chetor shod ke az aval male shoma bood ama ma bishtarim?hazeram dar morede tarikh to har jamei ke bekhay monazere konim

Tohid

aga ma pan torkism, ma adam bade,aslan harchi shoma begid ama ye harfe hesab,chera bejaye lahjeye 32 arabi, az zabane sevome donya estefade nakonim? kojaye in harf geyre mantegiye?

http://tr.wikipedia.org/wiki/Elege%C5%9F_yaz%C4%B1tlar%C4%B1 katibeha ziyad ast va parakande baed az tahgig shayeste matalb benevisid dede gorgod ya kor ogli dastan haye hamasi ast ke vageiyat bishtar az shahnameye hasel takhayyol ast ama in dorost ast ke katibe ha ye peyda shode dar avakher garn 5 pas az milade isa ne vesh te shode ast