سرزمین آتروپاتکان (ماد کوچک)

 

سرزمین آتروپاتکان (ماد کوچک)

ویژگی‌های جغرافیایی و طبیعی آتروپاتکان  در زمان باستان

کورش محسنی

 

آتورپاتکان یا مدیه «میدیا»ی کوچک, واقع در بخش‌های شرقی و غربی رشته کوه‌های غربی ایران, عبارت بوده است از آذربایجان و کردستان و در برخی زمان‌ها اران (جمهوری آذربایجان کنونی). این سامان یک سرزمین کوهستانی است که رودخانه‌های بزرگ و کوچک از کوه‌های آن جاری می‌شوند و بخش‌های گوناگون آن‌را از یکدیگر جدا می‌سازند.

 

در بخش غربی آتورپاتکان رشته کوه‌های گسترده‌ای که پهنای آن جای تا جای به دویست کیلومتر نیز می‌رسند و از آن‌ها با نام زاگرس (اَپورسن پهلوی) یاد می‌شود. در این سامان سرزمین‌های کوچک جدا از هم فراوان است, انبوه جنگل‌ها و بوته‌زارها (در زمان باستان) رفت و آمد میان آن‌ها را دشوار می‌سازد. در شمال رشته کوه‌های کراداخ (قراداغ) جایگیر است.

 

 کوه‌های تالش را جنگل‌زارهای انبوه پوشانده است که از گونه‌های بسیار گیاهان برخوردار است و رشته کوه‌های البرز به آن‌ها پیوسته است, بخش شرقی «ماد آتورپاتکان» را تشکیل می‌دهند. بخش های نیم‌روز و جنوب آتروپاتکان به کوه‌های الوند می‌رسد.

 

 در بخش ارومیه دریاچه‌ی ارومیه وجود دارد که به دلیل داشتن نمک فراوان در آب آن, جانداران در آن نمی‌زیند و هیچ‌گونه ارجی برای کشاورزی ندارد. ولی در زمان باستان در این دریاچه با نام «مَ(نـ)تیانه» یا «کَپَوتَ» دستگاه‌های نمک‌گیری وجود داشته است.(استرابو XI XIV 8) همچنین در جای دیگری استرابو درباره‌ سرسبز بودن «گیرکان» گزارش می‌دهد: «تاک انگور یک متری کمابیش 40 لیتر شراب می‌دهد.» و نان از دانه‌های رستنی‌ها به دست می‌آید, زنبورهای عسل در درختان جنب و جوش می‌کنند, عسل از برگ‌ها جاریست. این همه در استان ماد جا دارد.(XII VII 2)

 

آتورپاتکان از زندگی جانوران پُرشمار برخوردار بود و در جنگل‌زارهای کرداخ (قَرَداغ) و تالش و همچنین کوه‌های زاگرس جاندارانی چون: بز کوهی, گراز, پلنگ, شیر و گرگ وجود داشت و الیان گزارش‌هایی درباره‌ی خرابکاری‌ها و تهدید کشتزارها از سوی موش‌ها و مبارزه خزران ضد جوندگان آورده است(XVII, IV)


 


 
 این سرزمین دارای اسب‌های فراوان بوده است و پالیبی در گزارش‌های خود درباره‌ی آتورپاتکان می‌نویسد: «آنان مردمی نیرومند بوده, بیشترشان سوار بر اسب می‌جنگند و دارای ابزارها و جنگ‌افزارها هستند.»(
V, 55) نفت نیز از سرمایه‌های این سامان بوده است. در زمان باستان از ماده‌ای که روغن مادی نام داشت (اَمین مرسلین XXII, 6,37,38) که در کارهای جنگی از آن بهره می‌جستند.

 

* هر گونه برداشت از داده‌های این تارنگار تنها با ذکر نام نویسنده و نشانی مجاز است.(کورش محسنی)

/ 28 نظر / 213 بازدید
نمایش نظرات قبلی
حسن

با درود: در مورد مادها خواهشمند است که به ما بفرمایید اکنون قوم اصلی و ریشه دار ماد کجا هستند و آیا اذربایجان در قدیم همینجا بوده است و آیا اصولا کشور ترکیه و ترک ایران از کجا سرچشمه گرفته است؟

رهام آرین

دوست عزیز درود مطلب شما در مورد فهرست نامهای ایرانی را مطالعه کردم...به عنوان ایرانی که به نام و فامیل کاملا ایرانی خود افتخار میکند تعجب کردم که نام مرا از قلم انداخته‌اید. با تشکر از تلاش شما برای ایران

کورش محسنی

دوست گرامی (رهام آرین) همانگونه که گفتید نام شما بسیار نام زیبا و درخوری است. نام پسر گودرز در شاهنامه. به پنجم چو رهام گودرز بود * که بارمان او نبرد آزمود{فردوسی} یا چنین گفت رستم به رهام شیر * که ترسم که رخشم شد از کار سیر{فردوسی} /// همانگونه که گفتید این فهرست نیز فهرست کاملی نیست. ولی کمابیش کوشیده شده بیشتر نام ها گردآوری شود. شاد باشید.

راحله

سلام وباک خوبی دارید من دنبال تحقیق برای درس تاریخ بودم موفق نشدم لطفا در صورت توان کمکم کنید من سال سوم ریاضی هستم باتشکر [شوخی][گل]

یاشار

درود فراوان بر دوست اندیشمند و ارجمند وبلاگ ارزنده شما پیوند داده شد. بدرود

ساواش

اقای کوروش شما خودتون از همه بهتر میدونید که تمامی گفته های استاد پورپیرار در مورد هخامنش واقعیت داره والبته منابع شما هم بدون هر گونه ارزش بین المللی است به یاد داشته باشید تا ان روز که خون کثیف ونجس پارس ریخته نشود ارام نخواهیم نشست

جابر ابن حیان

با سلام اقای محسنی لطفا درباره تحصیل در ایران باستان تحقیق کنید وما رانیز اگاه کنید بسیار متشکرم [سوال]تحصیل از باستان تا به اسلام [سوال]از اسلام تا زمانی که غرب با دزدی از ما قدرت گرفت وما از ان تقلید می کنیم

علی ارغندی

سلام وبلاک بسیار زیبا و پر محتوایی داری یه زحمت دارم معنی ارغند رو میخوام میگن یه اسم قدیمیه یا یرگرفته ازدین زرتشت هستش یا اسم مکانی بوده ممنون میشم جوابم رو به ایمیلم بدی منتظرم

سال 2710

مادها اجداد ملت کرد هستند نه قوم دیگری خواهشا" اجداد کردهای دلیر آریایی را اجداد ترکهای مغول و آت و آشغال قلمداد نکنید امسال سال 2710 کردی مطابق با 1389 هجری شمسی که مبداش به تاجگذاری جد کردها یعنی دیاکو میرسه

نیترال

اران به جمهوری ازربایجان نمی گن.اران شامل منظقه مغان و جلفا میشه. و به مناظق نسبتا گرمسیر اران میگن. مثل اران یییلاق عشایر اذربایجان.